Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường là rất lớn, các nghiên cứu đều cho thấy có một mối liên quan mật thiết giữa những người mắc bệnh tiểu đường và bệnh nhân loãng xương. Hai bệnh này tạo nên một vòng xoắn bệnh lý rất khó gỡ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của họ. Cùng gonhub.com tìm hiểu về vấn đề này một cách thật khoa học nhé!

Mục lục

Hiểu biết chung về bệnh loãng xương và bệnh tiểu đường

Bệnh loãng xương là gì?

Khung xương được cấu tạo nên bởi nhiều tổ chức xương nhỏ (tế bào xương), hiện tượng khoảng cách giữa các tổ chức xương (phần xốp) tăng lên làm giảm trọng lượng của một đơn vị thể tích, là hậu quả của việc suy giảm các khung protein và lượng calci gắn với các khung này gọi là loãng xương.

Loãng xương dẫn đến hệ lủy mỏng xương, xốp xương khiến xương dễ gãy nhưng là bệnh có thể phòng ngừa. Nếu bạn chủ quan và không phát hiện nó có thể tiến triển trong nhiều năm mà không có triệu chứng cho đến khi gãy xương xảy ra

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

Bệnh tiểu đường là gì?

Bệnh tiểu đường hay đái tháo đường là bệnh do rối loạn chuyển hóa cacbohydrat, mỡ và protein khi hormon insulin của tuyến tụy bị thiếu hay giảm tác động trong cơ thể, biểu hiện bằng mức đường trong máu luôn cao. Bệnh tiểu đường rất dễ biến chứng sang nhiều bệnh nguy hiểm như tim mạch, mỡ máu, teo cơ… và loãng xương.

Bệnh tiểu đường có hai loại chính: Bệnh tiểu đường tuýp 1 do tụy tạng không tiết insulin, và tuýp 2 do giảm tiết insulin và đề kháng insulin. Ngoài ra còn có bệnh tiểu đường do thai nghén.

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

Nguy cơ loãng xương ở người bị tiểu đường

Bệnh tiểu đường thực sự có các cơ chế làm gia tăng nguy cơ loãng xương, tuy nhiên có sự khác nhau giữa các tuýp bệnh.

1. Nguy cơ loãng xương ở người bệnh tiểu đường tuýp 1

Đã có ghi nhận về 16 nghiên cứu liên quan đến hơn 800.000 người bị gãy xương hông, thì trong đó có tổng cộng 140.000 trường hợp bị gãy xương hông đang mắc đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường tuýp 1.

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

Trong tổng kết 6 nghiên cứu, những người bị đái tháo đường tuýp 1 có nguy cơ cao hơn 6 lần đái tháo đường tuýp 2. Các nhà nghiên cứu gợi ý rằng nguyên nhân có thể là do biến chứng tiểu đường, chẳng hạn như bệnh võng mạc, bệnh thần kinh, giảm đường trong máu và đột quỵ làm cho người bệnh dễ bị ngã.

Một nghiên cứu của J.Cell Biochem đã đề cập đến sự mất xương (có thể dẫn đến chứng loãng xương) như là một biến chứng ít được biết đến hơn của bệnh tiểu đường tuýp 1 và có sự khác biệt giữa mất xương ở bệnh tiểu đường tuýp 1 và mất xương liên quan đến tuổi tác. Nó cho thấy rằng những cơ chế có thể đóng góp vào sự ức chế sự hình thành xương trong bệnh tiểu đường tuýp 1 bao gồm: tăng cường mỡ máu, tăng lipid máu, giảm tín hiệu insulin, tăng đường huyết, viêm, thay đổi adipokin và các yếu tố nội tiết, tăng tế bào chết và chuyển hóa.

Một nghiên cứu khác được thực hiện ở Đức đã cho thấy: những người bị đái tháo đường tuýp 1 mới được chẩn đoán có thể bị mất xương do sự vắng mặt của các hiệu ứng đồng hoá của insulin và amylin. Còn ở những người bị đái tháo đường  tuýp 1 lâu dài thì các biến chứng về mạch máu có thể làm giảm khối lượng xương và tăng nguy cơ gãy xương.

2. Nguy cơ loãng xương ở bệnh nhân tiểu đường tuýp 2

Nhiều nghiên cứu cho thấy những người bị tiểu đường tuýp 2 có khả năng bị loãng xương và gây nên gãy xương hông khoảng 70%.Những người bị tiểu đường tuýp 2 có nguy cơ gãy xương tăng do nguyên nhân tăng nguy cơ ngã. Vì bệnh lý thần kinh ngoại vi, hạ đường huyết, chứng đau nửa đầu và thị lực kém.

Mặt khác người đái tháo đường tuýp 2 thường có lối sống tĩnh tại, do đó không có các kỹ năng tự bảo vệ khi bị té ngã. Họ cũng thường bị béo phì hay có lượng mỡ dư thừa cũng làm tăng nguy cơ loãng xương.

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

Các nhà nghiên cứu đã tiến hành quét xương ba chiều của phụ nữ có mỡ bình thường (dưới 32%) và mỡ cơ thể cao (trên 32%). Phụ nữ có mỡ cơ thể cao (thường gặp ở người đái tháo đường tuýp 2) có mật độ xương thấp hơn 8% đến 9% so với những người có mỡ bình thường. Mặc dù chưa biết chính xác tại sao mỡ dư thừa lại có hại cho sức khoẻ xương, có thể do những người béo phì sản sinh nhiều tế bào mỡ hơn tế bào xương trong tủy xương, điều này có thể giải thích cho sự suy yếu của xương.

3. Bệnh tiểu đường thai kỳ khiến bà bầu bị loãng xương

Bệnh tiểu đường xảy ra trong thai kỳ không được báo cáo là có liên quan đến mất xương trong các thử nghiệm tương lai. Tuy nhiên, một nghiên cứu nhỏ liên quan đến những phụ nữ gốc Tây Ban Nha bị đái tháo đường thai kỳ lưu ý rằng 40% trong số 20 đối tượng tham gia  phát hiện thấy mất xương trong vòng 3 tháng sau sinh.

4. Vòng xoắn bệnh lý khi bệnh nhân mắc tiểu đường hoặc loãng xương

Một vai trò ít được biết đến của hệ thống xương là ảnh hưởng của nó đối với mức đường huyết của chúng ta. Tế bào xương có thể giải phóng một hoocmon được gọi là osteocalcin giúp điều chỉnh lượng đường trong máu. Osteocalcin đã được tìm thấy để tăng tiết và độ nhạy cảm của insulin và làm giảm chất béo lưu trữ. Mức độ thấp của osteocalcin đã được tìm thấy ở những người có chỉ số BMI cao hơn. Vì vậy khi lượng osteocalcin thiếu sẽ làm giảm độ nhạy của insulin trong việc điều hòa đường huyết gây nên tiểu đường. Khi đó một người mắc bệnh tiểu đường bị loãng xương sẽ làm tình trạng tiểu đường nặng hơn, khi tình trạng này nặng hơn lại làm loãng xương và gãy xương nhiều hơn gây nên một vòng xoắn bệnh lý nguy hiểm.

Làm thế nào để bệnh nhân không mắc cùng lúc 2 loại bệnh?

Các chiến lược để phòng ngừa chứng loãng xương ở những người bị bệnh tiểu đường cũng như giảm nguy cơ mắc đái tháo đường ở người bị loãng xương là một vấn đề quan trọng hiện nay, bởi phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Hãy cùng tìm hiểu những biện pháp sau có thể giúp người bệnh thực hiện tại nhà vừa đơn giản mà rất hiệu quả nhé.

1. Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Chế độ ăn giàu canxi và vitamin D rất quan trọng cho xương khỏe mạnh. Nguồn canxi tốt cho người đái tháo đường gồm có các sản phẩm sữa ít chất béo và ít đường; các loại rau có màu xanh đậm; thức ăn và đồ uống có chứa canxi: thịt, cá, trứng, sữa… Ngoài ra cò có các chế phẩm thuốc có chứa canxi và viatamin D: Calcicorbie, Mumcal…

Vitamin D đóng một vai trò quan trọng trong việc hấp thu canxi và sức khoẻ xương. Nó được tổng hợp trong da thông qua tiếp xúc với ánh sáng mặt trời. Mặc dù nhiều người có thể có đủ vitamin D một cách tự nhiên, nhưng những người lớn tuổi thường thiếu vitamin vì một phần là do thời gian ở ngoài trời hạn chế. Vì vậy cần tăng cường các hoạt động ngoài trời nhất là vào lúc sáng sớm.

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

2. Tập thể dục hàng ngày

Giống như cơ, xương là mô sống phản ứng với tập thể dục bằng cách trở nên mạnh mẽ hơn. Tập thể dục tốt nhất cho xương của bạn là tập thể dục cân nặng mà có cơ chế là chống lại trọng lực.

Một số ví dụ bao gồm đi bộ, leo cầu leo ​​núi và khiêu vũ. Tập thể dục thường xuyên có thể giúp ngăn ngừa mất xương, và bằng cách tăng cường sự cân bằng và tính linh hoạt, giảm khả năng ngã và gãy xương. Tập thể dục là đặc biệt quan trọng đối với người bị bệnh tiểu đường kể từ khi tập thể dục giúp insulin làm giảm lượng đường trong máu.

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

3. Xây dựng một lối sống lành mạnh

Hút thuốc có hại cho xương cũng như tim và phổi. Những phụ nữ hút thuốc có xu hướng trải qua giai đoạn mãn kinh sớm hơn, gây ra tình trạng mất xương trước đó. Ngoài ra, người hút thuốc có thể hấp thu canxi ít hơn từ chế độ ăn uống của họ.

Rượu cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khoẻ xương. Những người nghiện nặng thường dễ bị mất xương và bị gãy xương do dinh dưỡng kém cũng như nguy cơ bị ngã. Tránh hút thuốc và rượu cũng có thể giúp kiểm soát bệnh tiểu đường.

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

Kiểm soát cân nặng hợp lý, đặc biệt là đái tháo đường tuýp 2. Di chuyển cẩn thận, nhất là khi lên xuống cầu thang, nhà vệ sinh, …để phòng tránh té ngã. Thường xuên khám định kỳ các biến chứng của đái tháo đường như: rối loạn thị giác, hạ đường huyết…

4. Xét nghiệm mật độ xương định kỳ

Các xét nghiệm chuyên biệt gọi là xét nghiệm mật độ xương (BMD) đo mật độ xương ở các bộ phận khác nhau của cơ thể. Những xét nghiệm này có thể phát hiện bệnh loãng xương trước khi một vết nứt xương xảy ra và dự đoán cơ hội bị gãy xương trong tương lai. Nó có thể đo mật độ xương ở hông và cột sống của bạn. Những người bị tiểu đường nên nói chuyện với bác sĩ về việc thường xuyên kiểm tra mật độ xương và định lượng osteocalcin bằng máy miễn dịch tự động.

Nguy cơ loãng xương ở những người mắc bệnh tiểu đường và cách phòng tránh

5. Sử dụng thuốc theo chỉ dẫn của bác sỹ

Việc sử dụng thuốc phải tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ định của bác sĩ. Bởi tùy từng cơ địa, tùy từng tuýp đái tháo đường hay tình trạng loãng xương mà bác sĩ có phác đồ sử dụng thuốc khác nhau cũng như chế độ sinh hoạt và tập luyện phù hợp để không ảnh hưởng đến hệ xương của bệnh nhân.

Như vậy, nguy cơ bị loãng xương luôn rình rập người mắc bệnh tiểu đường và ngược lại. Việc thực hiện các biện pháp phòng tránh để người mắc bệnh tiểu đường không bị loãng xương là việc nên làm ngay từ bây giờ. Hy vọng rằng bài viết này đã giúp các bạn hiểu thêm về hai bệnh này và các cơ chế gây nên loãng xương ở người mắc bệnh tiểu đường, cũng như các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Hãy luôn đồng hành cùng gonhub.com để có thêm nhiều kiến thức y học hữu ích nhé.

Kiến thức - Tags: